با درود

خیلی سخته که پس از یک روز سخت کاری و پر مشغله به امید شبی آرام و پر آرامش به خانه برگردی، کامپیوترت را روشن کنی تا به دوستای مجازی سری بزنی ولی در این میان متوجه بشی که گلی دیگر از گلستان هنر این سرزمین پرپر شده.

 رضا ارحام صدر، هنرمند با سابقه، صاحب سبک و نامور تئاتر که روزگاری یکه تاز تئاتر کمدی ایران بود و در واقع از پايه‌گذاران تئاتر در اصفهان محسوب مي‌شد و امروز نیز یکی از سرمایه‌های گرانقدر هنر تئاتر دراین مملکت به شمار می‌رود امروز ۲۴ آذرماه، در ساعت ۱۶:۳۰ در منزل شخصی خود در اصفهان درگذشت.

اين بازيگر پيشكسوت تئاتر و سينما ارديبهشت ماه ‌۱۳۰۲ در محله باقلعه‌ي بخش ۴ اصفهان متولد شد و فعاليت هنري خود را از سال ۱۳۲۶ با بازي در تئاتر آغاز كرده و پس از ۵۰ سال فعالیت هنری گرد پیری را بر چهره خود احساس کرد و سرانجام دارفانی را وداع گفت.  

ارحام صدر که اکثر کارهای او طنز و با رویکردی اجتماعی بود و به همین دلیل نیز به شکر پاره اصفهان شهره شده بود می گفت وقتی مردم را می خندانم احساس آئينه بودن و آئينه شدن تا خودشان را به خودشان نشان بدهم.

او گفته است خاطرم هست كه نمايشي براي ماليات به نمايش گذاشتم و با استقبال زيادي روبرو شد. يادم هست در نمايشي كه در مورد ماليات اجرا كردم بنابراين شد كه ماليات‌ها را از افراد زحمتكش ‌بگيرند و ثروتمند‌ها معاف ‌شوند. پس از نمايش، مردم يك ربع كف مي‌زدند، نمايش‌هاي ما اين قدر با استقبال روبرو مي‌شد كه بليت‌هاي ما تا ساعت 4 بعد ازظهر تمام مي‌شد و مردم به خودشان مي‌گفتند كه اين نمايش را كه درد و دل ما مردم را مي‌گويد بايد ديد و اين را بگويم تأتر زبان گوياي مردم شد و نمايش (مكتب كمدي انتقادي) به نام ما ثبت شد، و هنوز مي‌گفتند و مي‌گويند كه رضا ارحام صدر اين سبك را متداول كرده است و هنوز كساني كه فرهنگ تأتر دارند مي‌گويند رضا ارحام صدر پايه گذار كمدي انتقادي است.»

وی که در  176 تئاتر که از جمله آنها مي‌توان به «رفيق‌ناجنس»، «بوقلمون‌ها»، «كدام يك از دو»، «دلقك‌ها»،«وادنگ»، «خروس بي‌محل» و... اشاره كرد. در مدت  حاصل 47 سال فعاليت تئاتري خود در چند فیلم سینمایی از جمله شب نشيني در جهنم، یک اصفهانی در نیویورک، ‌جعفر خان از فرنگ برگشته و  افسانه شهر لاجوردي، نصف جهان  و یک فیلم که درباره زندگی خود او ساخته شده بود به ایفای نقش پرداخته بود.

روحش شاد و یادش گرامی

اصفهان - دروازه شیراز

امروز ۲۵ آذرماه که از دانشگاه برمی گشتم در ضلع غربی دروازه شیراز این تصویر را از جلوی ساختمان جدید آژانس مسافرتی پرستیژ که پیشتر مدیریت آن را مرحوم رضا ارحام صدر برعهده داشت گرفتم.همچنین امروز چند پیام کوتاه تسلیت از شماره های ناشناس دریافت کردم که نشان از عشق مردم نسبت به هنرمندانشان است.

در پایان خاطر نشان میکنم مراسم تشییع پیکر و خاکسپاری آن گوهر تئاتر ایران فردا ساعت ۹ صبح از پل خواجو و سپس به مقصد باغ رضوان اصفهان انجام میشود.

۵۵ سال پیش درست در چنین روزهایی ایران آرامش قبل از طوفان را تجربه میکرد. ۱۶ آذر سال ۱۳۳۲ فرا رسید. پس از حضور نظامیان در دانشگاه و فریاد «دست نظامیان از دانشگاه كوتاه!» یک دانشجو موجب شلیک گلوله های پی در پی شد. مصطفى بزرگ نیا ، مهندس شریعت رضوى و احمد قندچى  هدف گلوله قرار گرفتند و در خون خود غلتیدند و اینچنین روز دانشجو شکل گرفت.

 بعدها دکتر شریعتی در رابطه با آن اتفاق چنین نوشت:

«اگر اجباری كه به زنده ماندن دارم نبود، خود را در برابر دانشگاه آتش می‌زدم، همان‌جایی كه بیست و دو سال پیش، «آذر» مان، در آتش بیداد سوخت، او را در پیش پای «نیكسون» قربانی كردند! این سه یار دبستانی كه هنوز مدرسه را ترك نگفته اند، هنوز از تحصیلشان فراغت نیافته اند، نخواستند - همچون دیگران - كوپن نانی بگیرند و از پشت میز دانشگاه، به پشت پاچال بازار بروند و سر در آخور خویش فرو برند. از آن سال، چندین دوره آمدند و كارشان را تمام كردند و رفتند، اما این سه تن ماندند تا هر كه را می‏آید، بیاموزند، هركه را می‌رود، سفارش كنند. آنها هرگز نمیروند، همیشه خواهند ماند، آنها «شهید» ند. این «سه قطره خون» كه بر چهره ی دانشگاه ما، همچنان تازه و گرم است. كاشكی می‏توانستم این سه آذر اهورائی را با تن خاكستر شده ام بپوشانم، تا در این سموم كه می‏وزد، نفسرند! اما نه، باید زنده بمانم و این سه آتش را در سینه نگاه دارم.» 

از راست به چپ: احمد قندچی، آذر شریعت رضوی، مصطفی بزرگ نیا

اکنون با گذشتن ۵۵ سال از آن حادثه ما همچنان اندر خم یک کوچه ایم و دانشجویان ما وضعیت بهتری ندارند. از حوادث کوی دانشگاه تا دانشجویان زندانی پلی تکنیک و اخیرا دستگیری دانشجویان متحصن دانشکده ادبیات دانشگاه علامه. 

به منظور بزرگداشت این روز دفتر تحکیم وحدت اطلاعیه ای به شرح ذیل منتشر کرد.

در ۵۵ امین سالگرد اعتراضات ضد استبدای و ضد استعماری دانشجویان و به خاک و خون کشیده شدن سه آذر اهورایی در سال ۱۳۳۲ بار دیگر برمی خیزیم تا بانگ اعتراض بر علیه مستبدانی سر دهیم که به تاراج منابع ملی و آبرو و حیثیت ایران و ایرانیان مشغولند، و پیامد سیاست های غلط شان فساد فراگیر فقر گسترده، پایمال شدن حقوق شهروندی، ازبین رفتن عزت ایرانیان در سراسر جهان، تحریم های بین المللی، بیکاری، و هزاران معضل دیگر است. آری در حالی بار دیگر ۱۶ آذر فرا می رسد که همچنان استبداد و استعمار دو مشکل اساسی این کشور است و در این میان دولتمردان نهم می کوشند با برگزاری برنامه های نمایشی و مجیزگویانه اصل وجودی مراسم روز دانشجو را به خیال واهی خود به فراموشی بسپارند.

دولتمردانی فعلی تاب تحمل هیچ انتقادی را ندارند، خوی استبدادی در جای جای سخنان و عملکردشان  عیان است و سیاست های نادرست ایشان باعث چپاول منابع ملی ایران شده  است. هر چند اکنون این استعمارگران روسیه، چین، آمریکای جنوبی و… هستند که به تاراج منابع ملی ما مشغول هستند.

 از این رو برای زنده نگهداشتن یاد و خاطره سه آذر اهورایی و گرامیداشت روز دانشجو و در حالی که دولتمردان نهم قصد ایجاد انحراف در جریان دانشجویی و مصادره این روز به نام خود را دارند، دفتر تحکیم وحدت روزهای ۱۲ الی ۱۹ آذر را هفته دانشجویی اعلام نموده و ضمن برگزاری مراسم در دانشگاه های مختلف کشور به مناسبت این ایام اعلام می داریم برنامه روز دانشجوی دفتر تحکیم وحدت در روز یکشنبه مورخه ۱۷/۹/۱۳۸۷ از ساعت ۱۲ در دانشگاه تهران، مقابل سردر دانشکده فنی، برگزار خواهد شد.

دفتر تحکیم وحدت از کلیه دانشجویان و دانشگاهیان جهت برگزاری هر چه باشکوه تر و شرکت در این برنامه دعوت به عمل می آورد.